سپهر گاز کاویان تولید کننده و تامین کننده گازهای خالص وترکیبی دارای گواهینامه ISO17025 و آزمایشگاه مرجع اداره استاندارد ایران می باشد.جهت خرید گازهای خالص و ترکیبی تماس بگیرید.02146837072 – 09033158778
گاز هلیوم یکی از جذابترین و در عین حال پرکاربردترین گازهای نجیب در جهان است که به دلیل ویژگیهای منحصربهفرد خود، نقشی حیاتی در علوم، صنعت، پزشکی و حتی سرگرمی دارد. این گاز بیرنگ، بیبو، بیمزه و غیرسمی است و برخلاف بسیاری از گازهای دیگر، تمایلی به ترکیب شیمیایی ندارد. هلیوم پس از هیدروژن، دومین عنصر فراوان در کیهان به شمار میرود، اما در کره زمین نسبتا کمیاب است. همین کمیابی باعث شده که استخراج، ذخیرهسازی و خرید و فروش آن اهمیتی ویژه پیدا کند. در این مقاله به صورت جامع بررسی خواهیم کرد که گاز هلیوم چیست، چه ویژگیها و کاربردهایی دارد و چگونه در صنایع مختلف مورد استفاده قرار میگیرد.
تاریخچه کشف هلیوم
داستان کشف گاز هلیوم به سال ۱۸۶۸ بازمیگردد؛ زمانی که دو دانشمند به نامهای “ژانسن” و “لاکیر” طی رصد خورشید در زمان یک خورشیدگرفتگی، طیف ناشناختهای را مشاهده کردند. آنها ابتدا تصور میکردند این خط طیفی به عنصر سدیم مربوط است، اما بررسیهای دقیقتر نشان داد که عنصر جدیدی کشف شده است. این عنصر ناشناخته به دلیل ارتباط با خورشید، “Helium” نام گرفت که ریشه در واژه یونانی “Helios” به معنی خورشید دارد. چند دهه بعد، در سال ۱۸۹۵، شیمیدان اسکاتلندی “ویلیام رامزی” توانست هلیوم را بر روی زمین از طریق تجزیه کانی کلِویِت (Cleveite) استخراج کند و بهاینترتیب وجود آن در زمین نیز اثبات شد.
ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی هلیوم
Helium یک گاز نجیب با عدد اتمی ۲ و نماد شیمیایی He است. این گاز از نظر شیمیایی بسیار پایدار بوده و به ندرت ترکیب شیمیایی تشکیل میدهد. مهمترین ویژگیهای آن عبارتند از:
بیرنگ، بیبو و بیمزه: هیچگونه اثر تحریککننده یا سمی ندارد.
سبکترین گاز پس از هیدروژن: چگالی هلیوم حدود یکهفتم هوای معمولی است، به همین دلیل اجسام پر از Helium مانند بادکنکها و بالونها در هوا شناور میمانند.
غیرقابل اشتعال: برخلاف هیدروژن، Helium آتش نمیگیرد و هیچ واکنش انفجاری ندارد.
دمای جوش بسیار پایین: هلیوم در دمای منفی ۲۶۹ درجه سانتیگراد به مایع تبدیل میشود، به همین دلیل برای تولید دماهای فوقالعاده پایین و فناوریهای برودتی استفاده میشود.
رسانایی حرارتی بالا: این ویژگی باعث استفاده گسترده از آن در خنکسازی تجهیزات حساس مانند آهنرباهای ابررسانا شده است.
خنثی بودن شیمیایی: به دلیل ساختار الکترونی پایدار، Helium تقریبا هیچ واکنشی با سایر عناصر نشان نمیدهد.
انواع Helium (درجه خلوصهای مختلف)
Helium بسته به سطح خلوص و کاربرد، در گریدهای مختلفی عرضه میشود. مهمترین انواع آن عبارتند از:
Helium صنعتی: با خلوص حدود ۹۹/۹ درصد که برای بادکنکها، جوشکاری و مصارف عمومی استفاده میشود.
Helium آزمایشگاهی: با خلوص ۹۹/۹۹۹ درصد یا بالاتر، ویژه تحقیقات علمی و استفاده در دستگاههای آنالیز مانند GC (کروماتوگرافی گازی).
Helium مایع: برای دستیابی به دماهای بسیار پایین در فیزیک ذرات، ابررسانایی و MRI.
مخلوطهای هلیوم: ترکیب Helium با سایر گازها برای کاربردهای خاص مانند غواصی در اعماق دریا (مخلوط هلیوکس: هلیوم + اکسیژن).
منابع و روشهای تولید هلیوم
برخلاف هیدروژن که در سراسر جهان به وفور یافت میشود، Helium در کره زمین کمیاب است. این گاز عمدتاً از طریق منابع زیر به دست میآید:
میدانهای گازی طبیعی: Helium اغلب در میدانهای گازی به همراه متان یافت میشود. در برخی مناطق مانند ایالات متحده، قطر و الجزایر ذخایر غنی هلیوم وجود دارد.
فرآیند تقطیر جزء به جزء: پس از جداسازی گازهای طبیعی، Helium به وسیله تقطیر در دماهای بسیار پایین خالصسازی میشود.
منابع معدنی: برخی کانیها حاوی مقادیر اندکی Helium هستند، اما استخراج آن از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نیست.
کاربردهای هلیوم در صنایع مختلف
گاز Helium به دلیل ویژگیهای منحصربهفرد خود کاربردهای گستردهای در صنایع و علوم دارد که برخی از مهمترین آنها عبارتند از:
۱. پزشکی و سلامت
استفاده در دستگاههای MRI برای خنکسازی آهنرباهای ابررسانا
استفاده در درمان بیماریهای تنفسی به دلیل چگالی پایین (مخلوط هلیوم و اکسیژن)
کاربرد در جراحیهای لیزری و آندوسکوپی
۲. صنعت و جوشکاری
بهعنوان گاز محافظ در جوشکاری قوس الکتریکی با تنگستن (TIG)
استفاده در تولید فیبر نوری و نیمههادیها
جلوگیری از اکسیداسیون فلزات در فرآیندهای حساس
۳. هوافضا و تحقیقات علمی
پر کردن بالونها و کشتیهای هوایی
استفاده در موشکها و فضاپیماها برای خنکسازی و ایجاد فشار
کاربرد در تحقیقات فیزیک دما پایین و ابررسانایی
۴. صنعت تفریحی و سرگرمی
پر کردن بادکنکهای جشن و تزئینات
استفاده در پارکهای تفریحی برای بالنسواری
۵. ایمنی و تست نشتی
استفاده به عنوان گاز ردیاب در تست نشتی لولهها و مخازن تحت فشار به دلیل مولکولهای کوچک و نفوذپذیری بالا
ذخیرهسازی و حملونقل Helium
ذخیرهسازی Helium باید مطابق با استانداردهای ایمنی بینالمللی انجام شود. این گاز معمولا در سیلندرهای فولادی یا آلومینیومی تحت فشار عرضه میشود. نکات مهم در این زمینه عبارتند از:
سیلندرها باید دارای رنگ استاندارد و برچسب مشخصات باشند.
سیلندرهای پر از Helium باید در محیط خشک و خنک نگهداری شوند.
از ضربهخوردن و افتادن سیلندرها باید جلوگیری شود.
در حملونقل باید از ترولی مخصوص سیلندر استفاده شود.
نکات ایمنی در استفاده از هلیوم
اگرچه Helium غیرسمی و بیخطر است، اما مصرف آن بدون رعایت نکات ایمنی میتواند خطرناک باشد:
استنشاق مستقیم Helium : برخی افراد برای تغییر موقت صدا هلیوم استنشاق میکنند، اما این کار خطر خفگی و کمبود اکسیژن را در پی دارد.
خطر سرمازدگی: تماس مستقیم با Helium مایع میتواند باعث یخزدگی شدید پوست شود.
خطر انفجار سیلندر: نگهداری سیلندر در دما یا فشار نامناسب میتواند موجب ترکیدن آن شود.
قیمت و بازار خرید هلیوم
قیمت هلیوم به عوامل مختلفی مانند خلوص، حالت (گازی یا مایع)، فشار سیلندر و منطقه جغرافیایی بستگی دارد. کمبود منابع طبیعی و افزایش تقاضا، باعث رشد قیمت جهانی هلیوم شده است. در ایران نیز Helium توسط شرکتهای تخصصی گازهای صنعتی مانند سپهر گاز کاویان عرضه میشود که در زمینه تأمین هلیوم صنعتی، آزمایشگاهی و مخلوطهای هلیوم فعالیت دارد.
آدرس و مشخصات سپهر گاز کاویان:
دفتر فروش: تهران، شهرستان قدس، شهرک ابریشم، بلوار تولیدگران، ساختمان یاس، واحد ۳
کارخانه: استان البرز، شهرستان نظرآباد، شهرک صنعتی سپهر، بلوار کارآفرین، خیابان آذر غربی، پلاک ۱۱
تلفن: ۰۲۱-۴۶۸۳۵۹۸۰ | ۰۲۱-۴۶۸۳۷۰۷۲
ایمیل: sale@kaviangas.com
| info@kaviangas.com
وبسایت: www.kaviangas.com
آینده هلیوم و اهمیت آن
با توجه به نقش حیاتی Helium در فناوریهای نوین مانند پزشکی پیشرفته، انرژیهای پاک و تحقیقات علمی، پیشبینی میشود تقاضای جهانی آن در آینده افزایش یابد. از سوی دیگر، محدود بودن منابع طبیعی هلیوم زنگ خطری برای کمبود این گاز در سالهای آتی است. به همین دلیل، بازیافت Helium و مدیریت مصرف آن اهمیت ویژهای دارد.
گاز Helium یکی از گازهای نجیب با ویژگیهای منحصربهفرد است که از هوا سبکتر بوده، غیرقابل اشتعال و کاملا خنثی است. این گاز در پزشکی، صنعت، تحقیقات علمی و حتی سرگرمی کاربردهای گستردهای دارد. کمبود منابع طبیعی و افزایش تقاضا، ارزش اقتصادی هلیوم را افزایش داده است. شناخت ویژگیها، کاربردها، روشهای ذخیرهسازی و رعایت نکات ایمنی در استفاده از این گاز، برای تمامی مصرفکنندگان صنعتی و آزمایشگاهی ضروری است.
بدون دیدگاه